İş Kazası Tazminatı Hesaplama

İş Kazası Tazminatı Hakkında

İş kazası sonucunda hesaplanan tazminat; aktif dönem ve pasif dönem gelir kaybı dikkate alınarak PMF 1931 Yaşam Tablosu ve progresif rant formülü mantığına göre yapılır. Hesaplamada; yaş, maluliyet oranı ve net maaş kullanılır. Bu hesaplama bilgilendirme amaçlıdır; kesin bilirkişi raporu yerine geçmez.

İş Kazası Tazminatı Nedir?

İş kazası, sigortalı çalışanın işini yaptığı sırada bedence veya ruhça zarara uğraması olarak tanımlanabilir. İşçi bu kazayı işyerinde bulunduğu sırada yaşamış olabileceği gibi işveren tarafından görev ile başka bir yere gönderilmiş olduğu sırada veya işyerine işverence sağlanan bir taşıtla götürülmesi esnasında da meydana gelebilir. Bu üç durumda iş kazası olarak değerlendirilir.

İş kazası işçinin yaralanması veya ölümü neden olabilir. Dolayısı ile böyle bir durumla karşılaşıldığında ilgili kolluk birimi ve Cumhuriyet Savcısı gerekli cezai soruşturmayı yaparak olayın sorumluları aleyhine ceza davası açacaktır. Bunun yanı sıra işçi veya kanuni mirasçıları (işçinin ölümü halinde) tarafından da hukuk davaları açılabilecek, tazminata yönelik talepler bu davalarla ileri sürülebilecektir. Bunun yanı sıra iş kazası halinde Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından açılacak rücu davaları da söz konusudur. Bu davalarda iş kazasının meydana gelmesinde ki kusurun işverene ait olması veya üçüncü bir kişiye yahut işçiye ait olması hallerinde Kısaca, bir iş kazasının meydana gelmesi halinde aşağıda belirtilen davalar açılabilir.

• Ceza Davası
• Maddi ve Manevi Tazminat Davaları
• Sosyal Güvenlik Kurumu Tarafından Açılacak Rücu Davaları

İş kazası tazminat davası, hem asıl işverene hem de tüm alt işverenlere (taşeron) karşı açılabilir. Örneğin, Kalyon şirketi yaptığı inşaatın elektrik işlerini taşeron olarak Ahmet şirketine devretmişse, Ahmet şirketi de elektrik işlerinin bir kısmını Hüseyin şirketiyle birlikte yapmışsa; Hüseyin şirketi işçisinin iş kazası neticesinde ölmesi halinde, mütesselsilen ve müştereken ödenmek kaydıyla tüm şirketler olan Kalyon, Ahmet ve Hüseyin'e karşı iş kazası tazminat davası açılabilir.

İş Kazası Sonrası Tazminat Hakları

İş kazasına uğramış işçi, bu kaza sonrası uğramış olduğu zararın karşılanabilmek için maddi ve manevi tazminat hakkına sahiptir.

Maddi tazminat;

• Sürekli iş gücü kaybını,
• Geçici iş göremezlik ödeneğini,
• Tedavi giderlerini ve geçici bakım giderlerini kapsar.

Vefat halinde ise yakınlarının hak ettiği destekten yoksun kalma tazminatı, maddi tazminat kapsamında değerlendirilebilir.

Manevi tazminat;

Manevi tazminat ise kaza neticesinde oluşan derin acı, üzüntü ve psikolojik sarsıntının biraz da olsa azaltılmasını amaçlar. Vefat halinde yakınlarının, sakatlanma halinde ise çalışanın kendisinin manevi tazminat talep etme hakkı vardır.

Hem maddi ve manevi tazminat, iş kazası geçiren çalışan tarafından işverenden talep edilir. İşverenin, işletmesini "İşveren Mali Sorumluluk Sigortası" ile sigortalatması durumunda, çalışanın sigortadan da hakları olmaktadır. Fakat burada tahsilde tekerrür olmaması gerekir.

İş Kazası Tazminatı Hesaplama Nasıl Yapılır?

İş kazası tazminatı miktarı, iş kazası sonrasında zarar gören çalışanın yaşı, cinsiyeti, maaşı, gördüğü zarar miktarı ve bu kazanın oluşumundaki kusur durumu kriterleri dikkate alınarak "Aktüeryal Nitelikli Hesaplamalar Bilirkişi" almış uzmanlar tarafından hesaplanır.

İş kazası sonucunda tazminat hesaplanırken aktif dönem ve pasif dönem dikkate alınır. Ölümlü, geçici ve sürekli iş göremezliğe sebebiyet veren iş kazalarında kaynaklı tazminatlar iş kazası tazminatları kapsamındadır. Hesaplamalarda ilk peşin sermaye değerli (İPSD) ödemeleri mahsup edilebilmektedir. İş kazası tazminat hesaplamalarda; PMF 1931 Yaşam Tablosu ve TRH 2010 Yaşam Tablosu ila Prograsif Rant Formülü kullanılır. İş kazası tazminat hesaplama kriterleri şunlardır;

• İşçinin aylık maaş miktarı
• İşçinin sigorta günü
• İşçinin kusurluk oranı
• Bilirkişi raporu
• İşçinin yaşı

Bunlar dikkate alınarak hesaplama yapılır. Bu değerlerin değişmesi iş kazası tazminat hesaplama miktarını değiştirir.

İş Kazası Tazminatı Türleri

Yaralanmalı İş Kazası Tazminatı: Meydana gelen iş kazasında, kayba uğrayan kişi yaralanmış ve kaza neticesinde vücudunda kalıcı bir iş göremezlik/maluliyet oluşmuş ise, hayatının geri kalanında bu maluliyetten ötürü mahrum kalacağı hak kayıplarının tazmini açılacak tazminat türüdür.

Geçici Hasarlı İş Kazası Tazminatı: Geçici iş göremezlik, sigortalının iş kazası sebebi ile hekim veya sağlık kurulu raporlarında belirtilen istirahat süresince geçici olarak çalışamama halidir. Kayba uğrayan kişi belirtilen istirahat süresince mahrum kaldığı hak kayıplarının tazmini için açılabilecek tazminat türüdür.

Ölümlü İş Kazası Tazminatı: Türk Borçlar Kanunu ve İş Kanunu kapsamında, iş kazasında hayatını kaybeden bir kimsenin desteğinden yoksun kalan kişilerin uğradıkları kayıplar neticesinde talep edilebilecekleri tazminat türüdür.

İş Kazası Manevi Tazminat

İş kazası nedeniyle manevi tazminat davası tek başına açılabileceği gibi maddi tazminat davası ile birlikte de açılabilir. Ağır bedensel zarar veya ölüm halinde, zarar görenin veya ölenin yakınlarına manevi tazminat olarak uygun bir miktar paranın ödenmesine karar verilebilir (BK 56/2. madde). Kanunda, manevi tazminat miktarının hesaplanmasını sağlayan net bir kanuni düzenleme yoktur. Manevi tazminat miktarı, bazı kriterler değerlendirilerek hesaplanır. Manevi tazminat miktarını belirleyen kriterler Borçlar Kanunu 47. maddede;

• Somut durumun özellikleri,
• Tarafların mali durumları,
• Tarafların olaydaki kusurlarının ağırlığı (kusur oranları),
• Meydana gelen manevi zararın büyüklüğü
• Olay tarihi itibariyle paranın satın alma gücü

olarak düzenlenmiştir. Manevi tazminat olarak belirlenecek miktar, tazminat sorumlusunu fakirleştirmemeli, tazminat alacaklısını da zenginleştirmemelidir.

İş Kazası Yaralanma Halinde Maddi Tazminat

• Geçici işgöremezlik nedeniyle oluşan kayıplar; kişinin olay nedeniyle kalıcı bir sakatlığı olmadığı halde geçici bir şekilde, iyileşinceye kadar "çalışamadığı süre" nedeniyle uğradığı maddi zarardır.
• Sürekli işgöremezlik nedeniyle oluşan kayıplar; kalıcı sakatlık nedeniyle çalışma gücü ve kazanç kayıplarıdır. Kalıcı sakatlık veya sürekli işgöremezlik, kişinin beden gücünde bir azalmayı ifade eder. Kişinin maluliyet oranı doktor raporuyla belirlenir ve maddi tazminat tespit edilen oran üzerinden hesaplanır.
• Tedavi giderleri ve tedavi boyunca yapılan her türlü masraflar.
• Ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan maddi kayıplar.

İş Kazası Ölüm Halinde Maddi Tazminat

Ölüm halinde maddi tazminat davasının kapsamı Borçlar Kanunu m.53'te belirlenmiştir. Kanuna göre, ölüm hâlinde uğranılan ve istenebilecek maddi zararlar özellikle şunlardır:

• Cenaze giderleri.
• Tedavi giderleri; Ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi giderleri ile çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar.
• Destekten yoksun kalma tazminatı; Ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıplar. Destekten yoksun kalma tazminatı, ölüm halinde ölenin anne, baba, eş ve çocuklarının isteyebileceği maddi tazminattır.

PMF 1931 Yaşam Tablosu

Hesaplamalarda kullanılan PMF 1931 Yaşam Tablosu, bakiye ortalama ömür değerlerini içermektedir. Bu tablo, iş kazası tazminat hesaplamalarında aktif ve pasif dönem gelir kayıplarının hesaplanmasında kullanılmaktadır.