İhbar ve Kıdem Tazminatı Hesaplama

İhbar Tazminatı Hakkında

İhbar Tazminatı Nedir?

İhbar tazminatı, belirsiz süreli iş sözleşmesini haklı bir nedeni olmaksızın ve usulüne uygun bildirim öneli tanımadan fesheden tarafın, karşı tarafa ödemesi gereken bir tazminattır. Buna göre, öncelikle iş sözleşmesinin Kanunun 24 ve 25. madde yazılı olan nedenlere dayanmaksızın feshedilmiş olması ve Kanunun 17. maddesinde belirtilen şekilde usulüne uygun olarak ihbar öneli tanınmamış olması halinde ihbar tazminatı ödenmelidir. Yine haklı fesih nedenine rağmen işçi ya da işverenin 26. maddede öngörülen hak düşürücü süre içinde fesih yoluna gitmemeleri halinde sonraki fesihlerde karşı tarafa ihbar tazminatı ödeme yükümlülüğü doğar.

İhbar tazminatı, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 17. maddesi gereği, iş sözleşmesini bildirim süresine uymadan fesheden tarafın, karşı tarafa ödemek zorunda olduğu tazminattır. İşveren, işçiyi önceden bildirim yapmadan işten çıkarırsa ya da işçi, haklı bir neden olmaksızın işi aniden bırakırsa, ihbar tazminatı yükümlülüğü doğar.

İhbar tazminatı iş sözleşmesini fesheden tarafın karşı tarafa ödemesi gereken bir tazminat olduğu için, iş sözleşmesini fesheden tarafın feshi haklı bir nedene dayansa dahi, ihbar tazminatına hak kazanması mümkün olmaz. Yine, işçinin 1475 sayılı yasanın 14. maddesi hükümleri uyarınca emeklilik, muvazzaf askerlik, evlilik gibi nedenlerle iş sözleşmesini feshetmesi durumunda ihbar tazminatı talep hakkı bulunmamaktadır. Anılan fesihlerde işveren de ihbar tazminatı talep edemez. İhbar tazminatının miktarı "bildirim süresine ait ücret" olarak Kanunda belirlenmiştir. Buna göre ihbar tazminatı, yasadan doğan götürü tazminat olarak nitelendirilebilir. İsçiye bildirim süresi içinde yeni iş arama izninin kullandırılmamış olması tanınan ihbar önelinin geçersiz olduğu sonucunu doğurmaz.

İhbar Süreleri

İhbar süreleri işveren ya da işçinin fesih bildiriminin diğer tarafa ulaşmasından başlayarak işlemeye başlayan süredir. Bu süreler kanunda işçinin o işyerinde çalıştığı sürelere göre değişmektedir. Bu süreler:

Çalıştığı Süre	İhbar Süresi	İhbar Tazminatı Tutarı
6 aydan az	2 hafta	2 haftalık brüt ücret / 14 günlük
6 ay - 1,5 yıl arası	4 hafta	4 haftalık brüt ücret / 28 günlük
1,5 yıl - 3 yıl arası	6 hafta	6 haftalık brüt ücret / 42 günlük
3 yıl ve üzeri	8 hafta	8 haftalık brüt ücret / 56 günlük

İhbar Tazminatı Şartları

İhbar tazminatı belirsiz süreli iş sözleşmelerinde veya ardı ardına yinelenmekle belirsiz hale gelen belirli süreli iş sözleşmelerinde uygulama alanı bulur. Aşağıda sayılan bildirim önellerine uyulmaması halinde ödenmesi gereken tazminattır. Bildirim süresine uymayan işçi de işverene ihbar tazminatı ödemek zorunda kalabilir. İhbar tazminatı şartları şunlardır;

• Belirsiz süreli bir iş sözleşmesi olmalıdır.
• İşçi veya işveren bakımından haklı bir fesih sebebi bulunmamalıdır
• Kanunda öngörülen ihbar sürelerine uyulmadan iş akdi feshedilmiş olmalıdır.

İş sözleşmesini fesheden taraf, fesih haklı nedene dayansa dahi ihbar tazminatı isteyemez. İş Kanunu 24/11 ve 25/11 uyarınca iş sözleşmesini haklı nedenle bildirimsiz fesheden işçi veya işveren, karşı taraftan ihbar tazminatı isteyemez; ancak İş K.26/11 hükmü gereğince tazminat isteyebilir veya sözleşmeyi fesheden işçi ise 1475 sayılı İş Kanunu 14. maddesine göre kıdem tazminatı isteyebilir. İş sözleşmesi belirsiz süreli olup, işçinin İş Kanunu 24'e göre veya işverenin İş Kanunu 25'e göre yaptığı bildirimsiz fesihler haksız fesih niteliğinde ise, sözleşmeyi fesheden taraf karşı tarafa ihbar tazminatı ödemek zorunda kalır.

İhbar Tazminatı Hesaplama Formülü

İhbar tazminatının hesabında Kanunun 32. maddesinde yazılı olan ücrete ek olarak işçiye sağlanmış para veya para ile ölçülebilir menfaatler de dikkate alınır. Ücret dışında kalan parasal hakların bir yılda yapılan ödemeler toplamının 365'e bölünmesi suretiyle bir günlük ücrete eklenmesi gereken tutar belirlenir. Hesaplamada hafta tabiri 7 günü karşıladığından

• 2 haftalık ihbar tazminatı için 14 gün;
• 4 haftalık ihbar tazminatı için 28 gün;
• 6 haftalık ihbar tazminatı için 42 gün;
• 8 haftalık ihbar tazminatı için ise 56 gün giydirilmiş ücret baz alınır.

İhbar Tazminatı Hesaplama = (İhbar Süresi) × (Kıdem Tazminatına Esas Tutulan Giydirilmiş 1 Günlük Ücret)

İhbar tazminatı, İş Kanunu'nun 17. maddesinde düzenlenmiştir. İhbar tazminatı, fesih bildirimi koşuluna uymamanın tazminat yükümlülüğüdür. Yargıtay'a göre ihbar tazminatı, belirsiz süreli iş sözleşmesini, haklı bir neden olmaksızın ve usulüne uygun ihbar öneli tanımadan fesheden tarafın, karşı tarafa ödemesi gereken bir tazminattır. Yani ihbar tazminatı, belirsiz süreli iş sözleşmesinin, Yasadaki ihbar öneline uyulmadan usulsüz olarak feshedilmesi ve işin sürekli iş niteliğinde olması hâlinde, sözleşmeyi usulsüz fesheden tarafın karşı tarafa ödemek zorunda olduğu, zarar koşuluna bağlı olmayan götürü bir tazminattır. Kısacası, usulsüz feshin yaptırımıdır. İhbar tazminatı, belirsiz süreli ve sürekli nitelikteki iş sözleşmelerinin feshinde söz konusu olur.

İhbar tazminatı hesaplama, 4857 sayılı İş Kanunu madde 17 uyarınca şu şekilde yapılır:

• İşçinin kıdemi: İşyerinde ne kadar süre çalıştığına bağlı olarak bildirim süresi belirlenir.
• Brüt ücret: Tazminat hesaplamasında işçinin brüt maaşı esas alınır.
• Bildirim süresi: İşçinin kıdemine göre belirlenen 2, 4, 6 veya 8 haftalık süre dikkate alınır.
• Yan haklar: Prim, yemek, yol yardımı gibi düzenli ödemeler brüt ücrete eklenir.
• Vergi kesintileri: Gelir vergisi ve damga vergisi düşüldükten sonra net tazminat hesaplanır.

Özetle, işçinin kıdemine göre belirlenen bildirim süresi kadar brüt maaşı hesaplanır, vergiler kesilir ve kalan tutar ihbar tazminatı olarak ödenir.

İhbar Tazminatı Hesaplama Nasıl Yapılır?

İhbar tazminatı hesaplanmasına esas alınan son giydirilmiş brüt ücret üzerinden hesaplama yapılır. Önce işçinin kıdemi tespit edilir. Bundan sonra bu kıdeme karşılık gelen İş Kanunu 17'deki önel süresinin her haftası 7 gün olarak alınıp, toplam gün sayısı ile işçinin son giydirilmiş günlük ücreti çarpılır. Bulunan sonuç, brüt ihbar tazminatıdır. Bu kazanç üzerinden, işçinin yıllık kümülatif gelir vergisi matrahının hangi tevkifat dilimine giriyorsa bu tevkifat oranı üzerinden gelir vergisi ve yine brüt tutar üzerinden damga vergisi kesintisi yapılarak net ihbar tazminatı tutarı bulunur. Yani ihbar tazminatı hesaplama aşağıdaki yöntemle yapılmaktadır:

• İşçinin ücreti giydirilmiş ücret olarak tespit edilir.
• Sonra işçinin çalışma süresine bakılır.
• İşçinin çalışma süresine uygun düşün yasal ihbar önerisi tespit edilir.
• Sonrasında günlük brüt ücret ile ihbar süresi çarpılır.
• En sonunda bulunan miktardan damga vergisi ve gelir vergisi kesinti yapılır.

İhbar Tazminatında Zamanaşımı

İhbar tazminatı hesaplama yapılmadan önce zamanaşımı sürelerinin geçip geçmediği hesaplanmalıdır. İşçi ya da işveren açısından hak doğabilmesi için ihbar tazminatı ile ilgili davalar hakkında zamanaşımı süresine uyulması icap eder. İhbar tazminatı ile ilgili iş davalarında eskiden zamanaşımı süresi 10 yıldır. Bu 10 yıllık süre yeni düzenlemeler uyarınca değiştirilmiştir. İhbar tazminatında zamanaşımı süresi 25.10.2017 tarihinden sonra yeniden belirlenmiştir. Bu tarihten sonra yapılmış iş sözleşmesi fesihlerinde ihbar tazminatı alacağı zamanaşımı süresi 5 yıldır.

İşçi ve işveren arasında oluşan uyuşmazlıklarda arabuluculuk başvurusu zorunlu hale getirilmiştir. İhbar tazminatı bakımından arabuluculukta geçen zaman zamanaşımı süresine eklenir. İhbar tazminatları ile ilgili olarak zamanaşımı başlangıç tarihi fesih tarihi baz alınarak hesaplanır. Bu tür işlemler için hukuki danışmanlık alınması tarafların hak kayıplarının engellenebilmesi açısından da ayrı bir önem taşır.