Araç Değer Kaybı Hesaplama

Araç Değer Kaybı Hakkında

Araç değer kaybı, bir trafik kazası sonrasında aracınızın ikinci el piyasa değerinde meydana gelen düşüştür. Bu değer kaybı, kazadan sonra aracın orijinal durumuna dönüştürülmesine rağmen, aracın artık hasar geçmişine sahip olması nedeniyle ikinci el piyasasında değer kaybetmesiyle oluşur. Araç sahipleri, kaza sonrasında bu değer kaybını tazminat olarak talep edebilirler. Kusurlu tarafın sigorta şirketinden veya araç sahibinden aracınızın değer kaybının tazminini isteyebilirsiniz. Araç değer kaybı talebinde bulunmak kanunların size tanıdığı bir haktır. Fakat bu hakkınızı kullanabilmeniz için de birtakım şartlar bulunmaktadır. Yine araç değer kaybı hesaplaması yapılamayan bazı durumlar vardır. Bunlar;

• Tek taraflı kazalarda araç değer kaybı talep edilemez.
• Yüzde yüz kusurlu taraf araç değer kaybı isteyemez.
• Araç hakkında pert kararı ve aracın tamirinin ekonomik olmayacağı raporu verildiyse araç değer kaybı istenemez.
• Aynı zamanda bir araç ikinci kere bir kazaya karışmışsa ve bir önceki hasarla aynı hasarlı almışsa araç değer kaybı istenemez.

Araç değer kaybı hesaplama işlemini hızlıca yaparak aracınızda oluşan değer kaybını tespit edebilirsiniz. Aracınız bir kazada hasara uğradıysa ister istemez ikinci el piyasasında değer kaybı olacaktır. Bunun için de araç değer kaybı hesaplama işlemi yapılmalıdır. Alınıp satılırken kayıtlarda bulunan hasar durumuna göre aracınızın değeri düşecektir. Araç değer kaybı hesaplama işlemi yapmak için tabloyu eksiksiz doldurunuz. Kadim Hukuk ve Danışmanlık olarak sizin adınıza araç değer kaybını tahsil işlemlerini gerçekleştiriyor ve değer kaybınızı en kısa süre içerisinde tahsil etmenizi sağlıyoruz. Dava açılması durumunda ise Asliye Hukuk ve Asliye Ticaret Mahkemelerinde sizi temsil ediliyoruz. Araç değer kaybı hesaplama yaptırmadan sigortaya başvurulması durumunda eksik veya hiç ödeme alamayabilirsiniz.

Araç Değer Kaybı Nedir?

Araç değer kaybı, bir motorlu aracın kazadan önceki hasarsız piyasa sürüm değeri ile kaza sonrası onarıldıktan sonraki değeri arasında oluşan farktır. Kaza neticesinde araç kazaya uğrayan araç, tamamen onarılmış olsa dahi hasar görmemiş araç değerinden düşük değerde olur. Bu durumda da araç değer kaybı söz konusu olur. Hasarlı trafik kazaları sonucunda aracın piyasa değerinde azalma olur. Bu kavram, hasar alarak onarım gören bir aracın ikinci el piyasa değerindeki düşüşü ifade eder. Zira, kazaya karışıp hasar gören aracın, en iyi şekilde tamir edilmiş olsa bile TRAMER (Trafik Sigortaları Bilgi Merkezi) kayıtlarında yer alacak kaza nedeniyle, piyasa değişim değerinde bir düşüş olacaktır. Ancak, bir aracın kazaya karışması sonucu bir parçasının boya işlemi görmesi üzerine, aracın yeniden kaza geçirmesi halinde değer kaybı söz konusu olmazken; hasarlı parçanın değişmesi değer kaybına yol açmaktadır.

Değer Kaybı = Araç Piyasa Değeri × Hasar Oranı × Değer Kaybı Katsayısı

Bu formülde, araç piyasa değeri aracın kaza öncesindeki ikinci el değerini temsil eder. Hasar oranı, kazanın ciddiyetine göre belirlenir ve değer kaybı katsayısı ise aracın yaşı, kilometresi ve hasarın boyutuna göre değişir.

Kazaya uğrayan aracın alım satım ihtimali azalır. Bu nedenle de kişiler aracını piyasa değerinden daha düşük fiyata satmak zorunda kalır. Bu durumda da aracı hasarlanan kişi, kaza nedeniyle aracının piyasa fiyatında meydana gelen eksilmeyi, değer kaybını karşı tarafın kusuru oranında karşı araç sürücüsü, işleteni veya karşı tarafın Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasından (ZMMS) ve kaskosundan talep edebilir. Araç değer kaybı kavramı, kazalı aracın (parçaları daha yenisi veya orijinali ile değişse dahi) kazadan önceki değerine nazaran mali bir kayıp yaratması düşüncesi ve beklentisi ile ortaya çıkmıştır. Buna göre kazaya karışan aracın, kazadan önceki ikinci el piyasa değeri ile kazadan sonraki ikinci el piyasa değeri arasındaki düşüş farkına "araç değer kaybı" denir.

Hukukumuzda öncelikle Yargıtay kararları ile yer bulmuş olan bu tazminat kalemi, 14 Mayıs 2015 tarihli Resmi Gazete'de T.C. Başbakan Yardımcılığı (Hazine Müsteşarlığı) tarafından yayınlanan ve 01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının 5.maddesi düzenlemesi ile norm olarak da düzenlenmiştir. "Maddi Zararların Teminatı" başlıklı 5. maddeye göre: "Hak sahibinin kaza tarihi itibariyle bu genel şartta tanımlanan ve zarar gören araçta meydana gelen değer kaybı dahil doğrudan malları üzerindeki azalmadır. Sigortalının sorumlu olduğu araç kazalarında değer kaybı, talep edilmesi halinde ilgili branşta ruhsat sahibi sigorta eksperleri tarafından tespit edilir. Değer kaybının tespiti bu Genel Şart ekinde yer alan esaslara göre yapılır."

Araç Değer Kaybı Kimden Alınır?

Araç değer kaybı, hasar gören aracın piyasadaki değişim değer durumunu niteleyen bir kavramdır. Bu kavram, hasar alarak onarım gören aracın ikinci el piyasa değerindeki düşüşü ifade eder. Zira, kazaya karışıp hasar gören aracın, en iyi şekilde tamir edilmiş olsa bile, TRAMER (Trafik Sigortaları Bilgi Merkezi) kayıtlarında yer alacak kaza kaydı nedeniyle, piyasa değişim değerinde bir düşüş olacaktır. Ancak, bir aracın kazaya karışması sonucu bir parçasının boya işlemi görmesi üzerine, aracın yeniden kaza geçirmesi halinde değer kaybı söz konusu olmazken; hasarlı parçanın değişmesi değer kaybına yol açmaktadır.

Araç değer kaybı taleplerinde, öncelikle, kazanın çift taraflı olması gerekir. Çift taraflı bir trafik kazasında, kaza nedeniyle araçta meydana gelen değer kaybı, gerçek zarar içinde değerlendirilir ve bu zarardan Karayolları Trafik Kanunu gereğince;

• Zarar veren sürücü,
• Aracın işleteni,
• Varsa bağlı olduğu teşebbüsün sahibi,
• Müştereken ve mütesselsilen sorumlu olurlar. Bunun yanı sıra;
• Zorunlu mali mesuliyet sigortacısı,
• Aşan kısım yönünden eğer var ise ihtiyari mali mesuliyet sigortacısı da sorumlu olur.

Araç Değer Kaybı Hesaplama Nasıl Yapılır?

Değer kaybı, hasarlı trafik kazaları sonrası aracın değerinde meydana gelen azalma olarak tanımlanabilir. Araç değer kaybı, bir motorlu aracın kazadan önceki hasarsız piyasa sürüm değeri ile kaza sonrası onarıldıktan sonraki değeri arasında oluşan farktır. Kazaya uğrayan aracın, hiç hasar almamış gibi kabul edilmesi ve satılması zor olacağı aşikardır. Bu durumda kazada %100 kusuru olmayan araç sahibinin aleyhine bir durum olacak ve aracının piyasa değerinden ucuza satmak zorunda kalacaktır. Kararlarda da belirtildiği üzere; onarılmış olsa bile kazaya uğrayan araç, hiç hasar görmemiş araç değerinden düşük değerde olur. Bu durumda da araç değer kaybı söz konusu olur. Araç onarılmış olsa da satılmak istendiğinde aracın kaza geçirdiğini öğrenen alıcı istenen parayı vermeyecektir. Araç değer kaybı ile de bu fark karşı tarafın kusuru oranında karşı taraftan istenebilecektir. 14.05.2015 tarihinde yürürlüğe giren Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında, değer kaybı başvurularında kullanılacak hesaplama metodu 4 ana başlık içermektedir. Bunlar:

• Kaynaklı ana parçalarda değişim,
• Kaynaklı ana parçalarda düzeltme,
• İlk iki bölümde yer almayan parçalar,
• Boya uygulanan aksamlar

olarak belirtilmiştir. Ancak, araçtaki değer kaybının tespiti için her somut olaya uygulanabilecek standart bir formül yoktur. Pek çok değişken araçtaki değer kaybını etkileyebilmektedir.

Araç değer kaybı hesaplama, trafik kazaları sonucunda onarım gören araçların ikinci el piyasa değerlerinde meydana gelen azalmanın hesaplanmasıdır. Trafik kazası sonrasında yaşanan zarara bakılmaksızın, araç ne kadar kusursuz bir şekilde tamir edilirse edilsin, araç değer kaybı kaçınılmazdır. Tramer (Trafik Sigortaları Bilgi Merkezi) kaydına sahip olan araçların, ikinci el değerleri düşmekte ve satışları da daha zor hale gelmektedir. Kaza sonrası onarıma tabi tutulan bir araca teklif edilen bedel, hiç kazaya karışmamış ve iyi koşullarda kullanılmış benzer araçlara kıyasla daha düşük olma eğilimindedir. Bu nedenle, kaza sonucu araçta meydana gelen değer kaybının telafisi önemlidir.

Araç Değer Kaybı Hesaplama Kriterleri

Araç değer kaybı hesaplaması yapılırken dikkate alınan birkaç önemli kriter bulunmaktadır:

• Aracın Yaşı: Araç ne kadar yeni ise, değer kaybı o kadar yüksek olabilir. Genellikle, 5 yaşına kadar olan araçlarda daha yüksek değer kaybı hesaplanır.
• Kilometre: Aracın kilometresi, değer kaybı hesaplamasında önemli bir faktördür. Daha düşük kilometreye sahip araçlar, daha yüksek değer kaybına uğrar.
• Hasarın Boyutu ve Onarım Süreci: Kazanın ciddiyeti ve aracın onarım sürecinde kullanılan parçalar (orijinal veya yan sanayi) da değer kaybını etkiler. Büyük kazalar veya orijinal olmayan parçalar kullanılarak yapılan onarımlar, araç değer kaybını artırır.
• Aracın Piyasa Değeri: Aracın kaza öncesi piyasa değeri, değer kaybı hesaplamasında önemli bir faktördür. Piyasa değeri yüksek olan araçlar, değer kaybından daha fazla etkilenebilir.

Araç Değer Kaybı Nasıl Hesaplanır?

Araç değer kaybı, kazadan sonra aracın ikinci el piyasa değerindeki düşüşü ifade eder. Hesaplama 3 ana katsayıya dayanır:

1. Baz Değer Kaybı

Araç değer kaybı hesabının temelini oluşturur.

Baz Değer Kaybı = Araç Rayiç Değeri × %19

2. Hasar Boyutu Katsayısı

Eksper raporundaki hasarın büyüklüğüne göre belirlenir.

Kod	Hasar Boyutu	Katsayı
A1	Büyük Hasar	0.90
A2	Orta Hasar	0.75
A3	Küçük Hasar	0.50
A4	Basit Hasar	0.25

Hasarın toplam bedeli, aracın rayiç değerine oranlanarak hangi koda girdiği belirlenir.

3. Kullanılmışlık Düzeyi (Km) Katsayısı

Kilometre	Katsayı
0 – 14.999	0.90
15.000 – 29.999	0.80
30.000 – 44.999	0.60
45.000 – 59.999	0.40
60.000 – 74.999	0.30
75.000 – 149.999	0.20
150.000+	0.10

4. Toplam Araç Değer Kaybı Hesabı

Son adım:

Toplam Değer Kaybı = Baz Değer Kaybı × Hasar Boyutu Katsayısı × Kilometre Katsayısı

Araç Değer Kaybı Bedeli Nasıl Talep Edilebilir?

Trafik Sigortası Genel Şartları kapsamında değer kaybı başvurusunda bulunabilmek için şu şartların varlığı aranmaktadır:

• İlk olarak kazaya karışan aracın pert olmaması gerekir.
• İkinci olarak ise, trafik kazasında kusurun tamamının araç değer kaybı talebinde bulunan kişide olmaması gerekmektedir.
• Kaza sonucu araçta bir hasar meydana gelmesi ve bu hasarın onarılması gerekmektedir.
• Son olarak ise, parçaların daha önce bir kaza nedeni ile onarılmamış olması gerekmektedir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.97'ye göre; "Zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir. Sigorta kuruluşunun başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplamaması veya verilen cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık olması hâlinde, zarar gören dava açabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurabilir." Söz konusu kanun hükmünden de anlaşılacağı üzere, öncelikle ilgili sigorta kuruluşuna yazılı olarak başvurmak ve yukarıda yer alan şartları da sağlaması koşuyla, zorunlu mali sigorta sözleşmesinden doğan uyuşmazlıklar "genel mahkemelerde" görülebileceği gibi, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30. maddesi gereğince "tahkim" yolu ile de çözümlenebilir.

Araç Değer Kaybının Dava Yolu ile Talep Edilmesi Halinde Görevli ve Yetkili Mahkeme

Esas itibariyle, araç değer kaybı davaları TBK m. 49 vd. düzenlenen haksız fiil sorumluluğuna dayanmaktadır. Bu kapsamda, öncelikle ilgili sigorta şirketine başvurmak şartıyla genel mahkemelerde dava açmak mümkündür. Ancak, araç değer kaybına ilişkin tazminat taleplerinde davacının tacir veya tüketici olması; davanın kazaya karışan diğer aracın zorunlu mali mesuliyet sigortacısına veya kasko sigortacısına açılması durumlarında hukuki ilişkiden kaynaklı olarak görev hususunda pek çok farklı ihtimal ortaya çıkmaktadır.

Haksız fiilden kaynaklanan tazminat davalarında görevli mahkeme, genel hukuk mahkemesi olan asliye hukuk mahkemesidir. Ancak ilgili davanın sigorta şirketine karşı açılacak ise bu durumda görevli mahkeme 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.4 uyarınca Asliye Ticaret Mahkemeleri olmaktadır. Aynı şekilde hem davacının hem de davalının tacir olduğu durumlarda değer kaybına ilişkin olarak açılacak davalarda görevli mahkeme TTK m.4 uyarınca Asliye Ticaret Mahkemeleri olmaktadır.